Kinh tế tuần hoàn (Circular Economy) trong ngành nhựa đang trở thành một xu hướng toàn cầu nhằm giảm thiểu ô nhiễm, tiết kiệm tài nguyên và hướng tới phát triển bền vững. Nguyên tắc là:
Giảm – Tái sử dụng – Tái chế – Thay thế để duy trì vật liệu nhựa trong vòng đời càng lâu càng tốt.

1. Xu hướng quốc tế

1.1. Tăng cường tái chế nhựa sau tiêu dùng (PCR – Post-Consumer Recycled)

• Doanh nghiệp FMCG (Unilever, Coca-Cola, Nestlé…) bắt buộc đưa 20–50% PCR vào bao bì.

• Nhiều quốc gia châu Âu, Mỹ yêu cầu bao bì phải có tỷ lệ nhựa tái chế nhất định.

1.2. Tái chế hóa học (Chemical Recycling)

Là công nghệ mới giúp tái chế nhựa khó tái chế (PVC, multilayer, PS).

• Các kỹ thuật: pyrolysis, depolymerization, solvolysis.

• Lợi ích: tạo ra nguyên liệu “như mới” (virgin-like).

1.3. Sản phẩm thiết kế theo hướng tái chế (Design for Recycling)

• Hạn chế nhựa nhiều lớp (multi-layer).

• Sử dụng mono-material (PE/PE, PP/PP).

• Loại bỏ phụ gia khó tái chế.

1.4. Nhựa sinh học & phân hủy sinh học

• PLA, PHA, PBS, PBAT tăng trưởng mạnh.

• Định hướng kết hợp với phụ gia phân hủy sinh học.

1.5. Minh bạch chuỗi cung ứng – truy xuất nguồn gốc

• Sử dụng blockchain, QR code để chứng minh nguồn gốc nhựa tái chế.

2. Xu hướng tại Việt Nam

2.1. Quy định EPR (Extended Producer Responsibility – Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất)

Từ 2024–2025, doanh nghiệp sản xuất bao bì phải:

• Tự thu gom – tái chế, hoặc

• Đóng góp tài chính để được tái chế hộ.

→ Tạo động lực mạnh thúc đẩy tái chế nhựa và quy hoạch hệ thống thu gom.

2.2. Bùng nổ nhu cầu nhựa tái chế

• PET tái sinh (rPET) trong nước tăng mạnh do nhu cầu ngành đồ uống.

• PE/PP tái chế dùng cho bao bì phi thực phẩm, túi rác, pallet…

2.3. Đầu tư công nghệ tái chế sạch

• Máy rửa nóng, hệ thống tách nhựa, tái sinh hạt PCR chất lượng cao.

• DOANH NGHIỆP LỚN chủ động xây nhà máy tái chế (Duy Tân, An Phát, Veolia VN…).

2.4. Xu hướng giảm nhựa dùng một lần

• Túi phân hủy sinh học, túi tái chế, bao bì mỏng hơn (lightweighting).

• Nhiều siêu thị không còn dùng túi nilon truyền thống.

2.5. Sử dụng phụ gia hỗ trợ tái chế

• Phụ gia khử mùi (odor remover).

• Phụ gia tăng chỉ số chảy (flow modifier).

• Phụ gia tăng độ bền cho PP/PE tái sinh.

• Chất ổn định cho nhựa tái chế (antioxidant – AO).

3. Các mô hình kinh tế tuần hoàn trong ngành nhựa

3.1. Closed-loop recycling

Tái chế bao bì thành bao bì mới (ví dụ: PET → chai PET mới).

3.2. Open-loop recycling

Nhựa tái chế chuyển sang sản phẩm khác (ví dụ: PE → túi rác → pallet).

3.3. Upcycling

Bán thành sản phẩm giá trị cao hơn:

• Màng PE thành gỗ nhựa (WPC)

• PP tái chế thành sợi dệt, thảm

3.4. Downcycling

Nhựa kém chất lượng tái chế thành sản phẩm giá trị thấp (chậu, thùng…).

 4. Doanh nghiệp cần làm gì để bắt kịp xu hướng?

✔ Tối ưu thiết kế bao bì thân thiện tái chế

✔ Bổ sung phụ gia để nâng chất lượng nhựa tái chế

✔ Hợp tác với hệ thống thu gom – tái chế

✔ Kiểm soát chất lượng đầu vào PCR

✔ Chứng nhận tiêu chuẩn (FDA, EFSA, GRS…)

✔ Truy xuất nguồn gốc nguyên liệu tái chế

 5. Cơ hội & thách thức

Cơ hội

• Giảm chi phí nguyên liệu nhờ dùng PCR

• Tăng khả năng xuất khẩu (đặc biệt thị trường EU)

• Tạo lợi thế thương hiệu xanh

• Thu hút đầu tư FDI

Thách thức

• Chất lượng PCR không đồng đều

• Thiếu công nghệ sorting tiên tiến

• Chi phí đầu tư tái chế cao

• Thiếu hệ thống thu gom hiệu quả

Kinh tế tuần hoàn không chỉ là xu hướng, mà sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc trong ngành nhựa.
Doanh nghiệp nào sớm thích nghi với tái chế – thiết kế xanh – sử dụng phụ gia tối ưu hóa PCR sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn trong 3–5 năm tới.